Informacja turystyczna Nysa
Informacja turystyczna Nysa
 

Obwałowania Jerozolimskie Zewnętrzne

Obwałowania Jerozolimskie Zewnętrzne znajdują się, poza miastem, przy drodze prowadzącej na Otmuchów. Zostały zbudowane w latach 1767-1774, w miejscu, z którego wojska austriackie ostrzeliwały Nysę w 1758r. przy  nieudanej próbie jej odbicia, powodując jednak znaczne szkody w mieście. Obwałowania te będące przykładem fortyfikacji górskich, dziś są doskonałym miejscem do zabaw w paintball czy inne gry wojenne. Do umocnień tych należała także zbudowana w latach 1767-68 Brama Jerozolimska zewnętrzna. Na obwałowania składają Wysoka Bateria, Wysoki Trawers, Wysoki Redan, Reduta Kutnowska i Trawers Barkowy (Epaulament).


Wysoka Bateria
- zbudowano ją wkrótce po odstąpieniu austriackich wojsk, jako prostą redutę ziemną. Już kilka lat później w latach 1772-1774 przebudowana została na dzieło stałe, a jeszcze później, bo w 1878 została zmodernizowana. Wysoka  Bateria zbudowana jest na sztucznie podwyższonym wzgórzu z licznymi trawersami i tarasami. Całość tego dzieła fortyfikacyjnego zatacza niemal 2/3 koła skierowanego na pn-wsch. Do centrum Wysokiej Baterii można dojść skręcając od ul. Saperskiej (na wysokości bocznego wejścia na basen) w prawo w dawną forteczną drogę. Z niej po kilkuset metrach dalej, drogą prowadzącą w prawo, lekko pod górę zawiedzie nas na nieduży dziedziniec z pomieszczeniami dla załogi i magazynami amunicji. W jednym z pomieszczeń dolnego dziedzińca zniszczone schodki prowadzą w dół kondygnacji z bardzo głęboką 30 metrową studnią z 1887r. Na zewnątrz niewielka pochylnia prowadzi na górny dziedziniec. Dość strome zbocze wzgórza Wysokiej Baterii po drugiej stronie kończy się suchą fosą, która oddziela je od Wysokiego Redanu. Nieopodal znajdowały się dwa magazyny amunicji z 1804 roku, z których do dziś zachował się jeden. W jego  pobliżu można zobaczyć jeszcze jeden element obronny, tj. mur Carnota. Na łuku fosy Redanu wzniesiono nieduży odcinek wspomnianego muru skąd można było ostrzeliwać wnętrze fosy. Mur ten od strony Baterii osłania oskarpowany wał-poprzecznica. Późna data  -tj.1887r.wybudowania studni wodnej w Wysokiej Baterii ,może świadczyć o ogólnej tendencji w tych czasach ,do modernizowania istniejących umocnień fortyfikacyjnych tak, aby każde z nich mogło istnieć samodzielnie, zgodnie z teorią fortów rozproszonych.


Wysoki Redan
-zbudowany został kilka lat, później, bo w 1767r.w kształcie dwuramiennika z barkami oraz suchą fosą osłoniętą od zewnątrz dość wysokimi wałami z często stosowanymi w tych fortyfikacjach trawersami. Zasypana miejscami ,wspomniana sucha fosa prowadzi wałem łącznikowym od obwałowań nieistniejącej już dziś Bramy Jerozolimskiej, poprzez Wysoki Redan, lekko otacza Wysoką Baterię, mając przy końcu wysoki stopień dochodzi do drogi fortecznej. Przejście dnem fosy do końca uniemożliwia wspomniany kilkumetrowy stopień. Parę metrów przed nim znajdują się wejścia do podziemnych korytarzy. Jedno z nich jest słynnym Cygarem, zamkniętym od strony Reduty kratą ze względu na wandali. Pozostałe są typowymi korytarzami kontr minowymi odchodzącymi na przedpole. Chcę kolejny raz podkreślić fakt, że korytarze kontr minowe służyły głównie do obrony i wszystkie mimo rozgałęzień kończą się ślepo. Znaczna część z nich ma odcinki w bardzo złym stanie, część z nich jest całkowicie zasypana i wchodzenie do nich wiąże się z ogromnym ryzykiem! Tuż za Redanem wznosi się Wysoki Trawers-kolejne sztuczne 25m.wzgórze.Został zbudowany kilka lat później w 1770r. dla ochrony Wysokiej Baterii. Oddzielony jest od niej wspomnianą wcześniej suchą fosą.


Nieco dalej znajduję się najbardziej tajemnicza Reduta Kutnowska -to niezwykłe dzieło fortyfikacyjne powstało w tym samym czasie, co Wysoki Redan tj. w latach 1767-68.Zbudowana wg. planów Lefebra i v.Castillona została zmodernizowana w 1882-1883r.Prawdopodobnie jeszcze później powstało wejście do reduty w postaci przecięcia w wale. Bardzo głęboka fosa otacza nieregularnego kształtu wewnętrzny trzon reduty. Tworzy go wysoki wał, na którego szczycie znajdują się tarasowe galerie strzeleckie, plac broni, magazyny amunicji oraz pomieszczenie ze studnią. Z górnej korony wału, od południowej strony prowadził most zwodzony ponad fosą w stronę  Wysokiej Baterii i drogi fortecznej. Część wału przy moście zakończona jest krenelażem mającym za zadanie obronę mostu. Z dna fosy do wnętrza  wału stanowiącego  wspomniany trzon ,prosta klatka schodowa prowadzi do wyjścia na koronę wału(tuż obok mostu zwodzonego) oraz do obszernej tzw. Sali Rycerskiej z kominkiem. Na końcu sali rycerskiej znajduje się wąskie zejście do korytarza okrążającego trzon wału wokoło. Z tego też korytarza prowadzą również wyjścia na  dno fosy oraz przejście pod jej dnem do zewnętrznych korytarzy kontr minowych. Jedno z wejść w skarpie jest wejściem do długiego, około 201 m korytarza  nazywanego Cygarem, który łączył redutę z fosą przed Wysoką Baterią. Długość podziemnych korytarzy i tuneli wynosi prawdopodobnie  około 1883m. Prawdopodobnie, bo nikt nie zna dokładnej ich długości. Krążą opowieści o zatopionych chodnikach z górniczymi wózkami, którymi miała być przywożona ruda uranu spod Kłodzka, oraz tajemniczych podziemiach (tzw. drugi poziom) i przejściach. Ponieważ jak już wspomniałam fortyfikacje miały zadanie militarne, oczywistą rzeczą jest, że ich plany były ściśle tajne. Z dostępnych planów i własnych doświadczeń wynika, że korytarze te nie tworzą takiej sieci jak podziemia Twierdzy Kłodzkiej. Także ich stan nie zawsze jest dobry.


Trawers Barkowy
-nazwany baletowym określeniem – Epaulement - powstał najpóźniej, bo dopiero w 1774r. Tu również powstało 32m.wzgórze o tarasowych zboczach poprzez przedłużenie i podwyższenie istniejącego już wzniesienia. Na szczycie tego wzniesienia znajduje się Altana Eichendorffa.
U podnóża Trawersu od zachodniej strony znajduje się krótki odcinek fosy odchodzącej od muru, będącego ścianą suchej fosy Reduty Kutnowskiej do drogi fortecznej, zakończony przeszkodą w postaci stopnia i rowu z wodą.