Informacja turystyczna Nysa
Informacja turystyczna Nysa
 

Szlak Świątyń Śląskiego Rzymu

Szlak Świątyń Śląskiego Rzymu - poznaj różne style architektoniczne



Mapa opracowana przez Biuro Promocji Urzędu Miejskiego w Nysie


1.    gotycka bazylika św. Jakuba i św. Agnieszki
2.    wczesnobarokowy kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
3.    kościół św. Piotra i Pawła - przykład pełni baroku
4.    późnobarokowy kościół św. Dominika
5.    kościół św. Elżbiety - przykład neoromańskiego stylu, charakterystycznego dla pruskich budowli sakralnych.

•    Długość trasy: 7km
•    Czas trwania wycieczki: 5h


               Bazylika św. Jakuba i św. Agnieszki istniała według miejscowej tradycji już w XI wieku. Dokument historyczny z 1198 roku mówi o konsekracji kamiennej romańskiej świątyni, wzniesionej na miejscu drewnianego kościółka za fundację biskupa Jarosława Piasta. W podziemiach dzisiejszej bazyliki św. Jakuba można jeszcze oglądać resztki owej romańskiej budowli. W latach 1401-30 wzniesiono na jej miejscu kościół gotycki, istniejący do dziś.


            Jest to budowla halowa o trzech nawach równej wysokości z różowej cegły i szarego kamienia. Wyrafinowany efekt przestrzenny stanowi wyjątkowe na Śląsku osiągnięcie późnego gotyku. Po pożarze w 1945r. w latach 1956-60 przykryto bazylikę nowym dachem, wzmocniono fundamenty i sklepienia oraz wmontowano trzy nowe witraże prof. A. Stalony - Dobrzańskiego.  


            Przy bazylice znajduje się czterokondygnacyjna dzwonnica, wzniesiona w latach 1474-1516. Mieści ona m. in. jeden z najstarszych dzwonów Śląska, tzw. Macieja z 1498r. Prawdziwą gratką jest  Skarbiec św. Jakuba, który gromadzi różnowiekowe wyroby sakralne, ornaty, meble i inne eksponaty, częściowo odzyskane w niemal sensacyjnym stylu (tajemne skrytki, odkryte w latach 50. XX w. i w 2003 r.). Bogaty zbiór naczyń liturgicznych to świadectwo pracy niemal 200 nyskich złotników.


            Następnie ulicą Tkacką przechodzimy do Rynku Solnego,  przy którym znajduje się barokowy kościół Wniebowzięcia wybudowany dla jezuitów, wzniesiony przy jezuickim klasztorze, wybudowanym w latach 1669-73. O budowie kościoła zadecydowała inicjatywa i fundacja biskupa Karola Ferdynanda Wazy, królewicza polskiego. Wzniesiono go w latach 1688-92 już po śmierci fundatora. Fryderyk wydał na ten cel 24 tys. guldenów. Rozbudował on również kolegium jezuickie. Kościół jest pierwszą na Śląsku jezuicką budową sakralną.


            Na ulicy Sobieskiego znajduje się Liceum Ogólnokształcące Carolinum. Aula kolegium zachowała na sklepieniu sztukaterie Włocha Franciszka Cygno z końca XVII w. W kolegium uczył się m. in. Michał Korybut Wiśniowiecki, przyszły król Polski. W latach 1722—25 dobudowano skrzydło zachodnie i połączono je ze starym skrzydłem wschodnim wspólną barokową bramą.


            Ulicami Sobieskiego – Celną - Bracką przejdziemy do kościoła Ap. Piotra i Pawła. Ten barokowy kościół wraz z zespołem budynków klasztornych został wzniesiony w latach 1719-30 przez Bożogrobców-miechowitów po spaleniu ich dawnej siedziby na Starym Mieście. Budowniczym kościoła był Węgier Michał Klein. Polichromia wewnętrzna, a przede wszystkim freski na sklepieniu wykonali bracia Schefflerowie. Bogactwo dekoracji oraz wspaniała polichromia iluzjonistyczna na sklepieniu, czynią wnętrze świątyni jednym z najwybitniejszych na Śląsku.


            W skład zespołu Bożogrobców wchodzi również przyległy do kościoła budynek klasztorny z lat 1708-13, który obecnie pełni funkcję domu rekolekcyjnego. Wybitny historyk sztuki i znawca architektury śląskiej Tadeusz Chrzanowski pisał w Sztuce Śląska Opolskiego: „Najcenniejsze w kościele Bożogrobców jest to, że we wnętrzu złączono dzieła architekta, rzeźbiarzy-sztukatorów i malarzy w jednolitą i harmonijną całość. Można powiedzieć, iż nigdy przedtem ani potem współpraca różnych artystów nie zespoliła się tak idealnie, jak właśnie tutaj”.


            Kolejnym etapem wycieczki jest kościół św. Dominika przy ulicy Głowackiego, który wybudowano w latach 1784-1788. Budowniczymi kościoła byli OO. Dominikanie, którzy do 1810 r. byli zarządcami kościoła i przyległego klasztoru. Najcenniejsza w kościele polichromia późnobarokowa z czasu budowy kościoła zawiera sceny z życia św. Dominika. Została ona odnowiona ok. 1930 r. Ambona i ołtarz wykonane są w stylu rokoko. Na szczególną uwagę zasługują zabytkowe organy. Ojcowie opuścili świątynię w połowie XIX w. W pierwszej połowie XIX w. kościół był filią parafii św. Jakuba i św. Agnieszki w Nysie.  

 
            Przy Alei Wojska Polskiego wzniesiony został kościół p.w. św. Elżbiety Węgierskiej. Cały kompleks klasztoru wraz z kościołem zakonnym wybudowany został na początku naszego stulecia w latach 1902-1911, w stylu neoromańskim. Podkreślić należy kult św. Rocha wywodzący się gł. od XVII w. od wotywnej kaplicy stojącej przed kościołem, jak również samego kościoła cmentarnego. Kult ten zawdzięczamy nabożeństwu ku czci św. Rocha za ocalenie miasta od zarazy, która w nim panowała. Św. Elżbietę powszechnie nazywa się patronką miłosierdzia chrześcijańskiego. Pod jej imieniem powstało kilka żeńskich zgromadzeń zakonnych, m.in. Zgromadzenie Sióstr Św. Elżbiety. W ikonografii najczęściej jest przedstawiana w stroju księżniczki względnie w skromnym ubiorze tercjarki franciszkańskiej. Niekiedy spotyka się jej wizerunki z królewską koroną na głowie i z wystającymi spod płaszcza różami.

 
Szlak opracowała p. Krystyna Dubiel
Przewodnik Sudecki